Tag Archives: water

In February 2013, MSc students of Landscape Architecture were taken to the Nieuwland Museum in Leystad for a three day workshop, led by an artist. Cora Jongsma, who has worked extensively with felt, introduced students to the fascinating similarities between two seemingly incongruent occurrences: the creation of felt from wool and the creation of polders.

Exhibition by Cora Jonsma in Nieuwland Erfgoedcentrum, LelystadExhibition by Cora Jongsma in Nieuwland Erfgoedcentrum, Lelystad

“Essentially, polders are created when water is pumped out of land. Similarly, to create felt, wet wool is flattened with a rolling pin. The constant rolling shrinks the fabric to create a smooth surface,” explains Inge Bobbink, coordinator of education at the Chair of Landscape Architecture. “Going through the process of making this fabric themselves gave students an insight into the process of how polders were created and how the land subsided due to the fact of drainage,” she adds.

During the course of the workshop students were first taught how to make felt and then about mixing colours, creating layers and texturing. On the final day they were asked to recreate a part of ‘their’ polder using the felt and colours made by them. Each student works parallel to the workshop on a design for ‘a recrational waterlandscape’ in a polder.

WoolSketching landscape structureTesting felt landscapeThe final effect of the workshop is definitely remarkable. As Bobbink walks us through the exhibition, the scraps of fabric begin to make sense. One is a landscape surrounded by crisscrossing water bodies; the fabric has been dyed in different hues of blue to create a sense of depth. Another is a greener landscape – a park on a polder. One looks like a prize-winning landscape garden.

The tableOverall, it is equal parts scientific and aesthetic. “The making of felt is for me the same as cultivating the landscape… I keep this natural process in mind with my Experimental Polders of Felt, with the only difference that felt softens instead of hardens… I try, as an alchemist, to transform the area into gold, and to say the least, in felt,” says Jongsma, in an introduction to the workshop.

Bobbink says that since the workshop she has noticed a marked improvement in how the students engage with the course. That’s not all. “Playing with designs, using technical know-how with imagination is something that will be handy to them in the long run as landscape artists,” she adds.

Interview by Damini Purkayastha from DELTA

Proeftuinen van Vilt on Cora Jongsma’s website

Surrealistic Games with Layered Landscapes
Exhibition opening Rotterdam April 20th 2012 &
Book presentation Dutch Architecture with Landscape Methods Vol.3

This week we will have the final review of an student research laboratory ‘Design Analysis’ that I have been teaching with Matthew Skjonsberg (West 8) since february this year at Rotterdamse Academie van Bouwkunst (RAvB). The review will also be our final book editing session for our jointly published book ‘Dutch Architecture with Landscape Methods Vol.3’ (Jauslin, Skjonsberg e.a. 2012) that will be available as print on demand and .pdf by the end of this month.

Invitation Cards Designed by RAvB Students

During the last 9 weeks the first year master students of RAVB have been visiting, documenting and analyzing Dutch Architecture with Landscape Methods. What surprised me again, as each time I’ve taught and changed the course, is how deeply students get motivated in this laboratory setting and how sharp they become as critics and analysts when they dive into other architect’s designs. Or as the Director of RAvB Chris van Langen put it our course leads to “huge progress of the students’ capacity in design analysis and the understanding of design mechanisms and to highly enthusiastic reactions of the students.”

Such teaching experience and feedback affirms our belief that design research and analysis are essential in teaching design, should it not merely be an artistic academicism but rather an intense academic exercise, practice and interchange – which does not exclude but rather intensifies work on aesthetics. This is very much in line with the Delft approach to landscape architecture our chair expressed in two recent publications with Steffen Nijhuis and Inge Bobbink (2011 & 2012).

In Dutch Architecture with Landscape Methods Vol.3, several groups of students analyze projects from the last 25 years of Dutch architecture as to how they are designed like a landscape. In particular in the Netherlands contemporary architecture is increasingly influenced by the concept of landscape. Like on many other places a new mindset is emerging, transforming the core values of the disciplines of architecture and urbanism: the organization of architectural space as a landscape. Our lab experiments for the development of methods to analyze such phenomena in case studies, understanding how architects use  landscape not only as a metaphor but also as a method to design buildings.

The exhibition will present individual analyses of Dutch architecture projects as Cadavre Exquis – the result of a surrealist game (Brotchie 1991) played on the work of offices NOX, De Zwarte Hond, Mecanoo, SANAA, OMA, Wim Quist, NL Architects, Onyx and MVRDV. All of them where decomposed, according to principles laid out by Steenbergen & Reh (2003)  into their ground form, spatial form, image form and program form according to intensely discussed and modified criteria.

ImageTerritorial Negotiation Studio Workshop MAS-Urban Design ETH Z Prof. Marc Angelil photo: Matthew Skjonsberg

Matthew and I also share two common experiences in the fields of landscape and architecture: that of the academia of Prof. Marc Angelil at ETH Zürich and the practice of West 8 in Rotterdam. Both studio situations inspired us to engage in hands-on teaching with a lot of experiments – we are exceptionally proud to call this a laboratory.  For one of our last workshops at the Laboratory Design Analysis we used the models to occupy a site, and then played a game. The game we played has resemblance to the Surrealist game Cadavre Exquis. Cadavre Exquis, also known as exquisite corpse or rotating corpse, is a method by which a collection of words or images is collectively assembled. Each collaborator adds to a composition in sequence, either by following a rule (e.g. the order “adjective – noun – adverb – verb” or “head – body – legs”) or by being allowed to see the end of the drawing the previous person contributed. In our case the student’s individual ground forms established a set of interconnecting rafts to realize a floating city for the Dutch Delta Games 2028 in the former Dock RDM at the Maas (the location of the Academy) while they traded spatial form, image form and program form according to the rules of the game.

In this intentionally surrealistic game we played, students generated a transformation of their 4 layered architectural composition and a new plot while introducing qualitative criteria. The game board was a rescaled plot of SANAA’s Kustlinie Almere – one of the analyzed designs. Their floor plan of transparent walls was at a small lake in Almere was mapped into another scale as a floating raft at the south bank of Rotterdam’s river Maas.

Video of the Cadavre Exquis On Site Design Workshop  time lapse camera: author

The results of this workshop were used for the collective design of the 2028 Olympic press & officials village that we propose as a group. We adopted this idea from a sketch that recently accompanied a campaign of our host city – but hope our students will encourage city or sports officials to also play the architecture at the level of olympians combining the best concepts of Dutch architecture un the fine art of land-making.

This is the 3rd time researcher Daniel Jauslin has been conducting methodological testing with students after similar studios at TU Delft in 2009 and RAVB in 2010. The collaboration with Matthew Skjonsberg of West 8 focused the research more explicitly on notions of ecology and contexualism, and guest lecturers and critics André Dekker of Observatorium and Olaf Gipser made important contributions. Olaf Gipser shaped his lecture very close to our course’s hypothesis and will also contribute to TU Delft’s How Do You Landscape? Lecture series 24.5.2012.

In the meantime, I’ve continuously conducted my own phd research on other projects with similar (although more intense) analytical tools. I was positively surprised in finding the winners of the in this regard important Aberdeen City Garden Competition were architects DS&R, whose Blur building in Yverdon I have been studying for a while – and where I also was involved in their design team at West 8. You may be interested to read why I think Aberdeen is bringing the discussion beyond Landscape or Architecture in the review about it on (Jauslin 2012).

Our 30 students are currently working hard on extra efforts to finish their analysis before easter. They will compose one raft village model that will be exhibited in the RAVB exhibition hall with a view on the site. All those interested in Dutch Architecture with Landscape Methods, please come see our exhibition at RAvB in the splendid old main office of RDM opening on April 20 the 2012 11h00 – 12h30*.


ImageDesign Studio Scene and Site of the RDM dock with RAvB in Former Head Office,  360panorama app photo: author

It is not by coincidence an unofficial off-show of the IABR 2012 that will open its gates at the NAi on that same weekend as we hope to attract some visiting architects that want to learn more about recent trends in Dutch Architecture from a landscape architecture viewpoint. A particularity of RAVB students is that they are all also professionals in practice. We hope our subject would lead to interesting discussions across many offices and academic institutions in landscape and architecture.

*check for opening hours & visiting information:
Transportation to Heijplaat-RDM:
Course Description:
Video of the Cadavre Exquis Workshop

Angélil, M. M. and L. Uziyel (2003). Inchoate an experiment in architectural education. Zürich, Switzerland, Marc Angélil Swiss Federal Institute of Technology Zurich Department of Architecture ETH Hönggerberg.
Angelil, M. M. and D. Hebel (2008). Designing architecture : a manual. Basel ; Boston, Birkhäuser.
Brotchie, Alastair and  Mel Gooding (1991). A Book of Surrealist Games. London: Redstone Press. pp. 143–144.
Jauslin, Daniel, Matthew Skjonsberg e.a. (2012) Dutch Architecture with Landscape Methods Vol.3 Rotterdam DGJDasGehtJa! (forthcoming)
Jauslin, Daniel (2012) Aberdeen City Garden – Beyond Landscape or Architecture
Nijhuis, Steffen, Inge Bobbink, Daniel Jauslin (2011). Research and Design in Landscape Architecture. IASDR 2011 Diversity and unity: 4th World Conference on Design Research. Edited by N. Roozenburg, L.-L. Chen and P. J. Stappers. Delft. available at
Nijhuis, Steffen, Inge Bobbink, Daniel Jauslin (2012).Landscape as an Architectural Composition: The Delft Approach (forthcoming). Representing Landscape A Visual Collection of Landscape Architectural Drawings Edited by Nadia Amoroso. New York, Routledge
Steenbergen, Clemens and Wouter Reh (2003). Architecture and Landscape: The Design Experiment of the Great European Gardens and Landscapes, Basel, Boston, Berlin, Birkhäuser.

Wij zijn uitgenodigd voor een huwelijksfeest in de Kleine Rug, een schiereiland naast een groot drinkwater-spaarbekken aan de noordoost rand van Dordrecht. Het is januari – 8 graden Celsius warm en het regent. Wij gaan met de fiets en volgen zo ver dat mogelijk is het water in de Delta.

Zelf wonen wij wel op een heel bijzondere plek, namelijk aan een van de weinige tussenboezem-gebieden.

Sloot tussenboezemVanuit de tuin kunnen wij met de kano, onder lage bruggen doorhengelend naar de Voor- of Achterplas (Rotterdam Noord) varen. Op deze plassen en de aangesloten sloten daaromheen, kunnen lager gelegen polders hun overtollig regenwater lozen. Vanuit de plas wordt het water bij een teveel via een klein onooglijk gemaaltje op de Rotte geloosd.

Tussenboezem plas Met de fiets vertrekken wij via de Straatweg, een spannende weg die tussen de twee plassen in ligt. Jammer genoeg is de straatgevel zo dichtgezet met bebouwing en hekwerken dat het daarachterliggende water nauwelijks zichtbaar is. Afbuigend naar de Rotte rijden wij de stad in.


Opeens is de oude veenrivier die de stad zijn naam gegeven heeft verdwenen. Hier en daar duikt een singel op, maar een ruimtelijke koppeling met de loop van de Rotte is niet zo een twee drie te maken. Vanaf het boezemgemaal Schilthuis (Oostplein) voert een gigantische persleiding, de regen die onder anderen op ons huis en tuin gevallen is, naar de Nieuwe Maas af. Vanuit dit punt stroomt het regenwater via de Nieuwe Waterweg naar zee.

Gezien al dat buitendijkse gebied hier aan de rivier van Rotterdam verbaas ik mij toch telkens weer  – dat land en water zo dicht bij elkaar kunnen staan. Het water staat hoog, het is vloed, de wind huilt  – ruig Hollands weer! Wij pakken aan de kade aan de voet van de Erasmusbrug  de waterbus.

Nieuwe Maas

Wat een geweldig vervoersmiddel en je kunt op de boot gebruik maken van je OV-chip! Dat ding vaart met hoge snelheid landinwaarts. Grote rivierschepen passeren en ook aan de oevers liggen heel wat duwbakken, die grotendeels afgedankt lijken te zijn. Wat een bijzondere wereld – de schaal is zo anders – van planning/ ontwerp kan hier geen sprake meer zijn. Er valt heel wat op te ruimen. Verbaast ben ik ook over de grote gebouwen op het land die er als boten willen uit zien, waarom?

En die ferry maar scheuren het water zwiept langs de ruiten. Vlak voor Kinderdijk, dat langs de Lek ligt draait de boot het Noord op. Op de punt van het poldercomplex Alblasserwaard ligt een heuse Villa – wat een geweldige plek. Dordrecht is nu niet meer ver – al met al heeft de rit een klein uurtje geduurd.

Aankomen per boot in Dordrecht is fantastisch! Deze stad heeft een echt Waterfront te bieden. In Dordrecht stappen wij weer op de fiets zelf hier is het getij nog voelbaar. Het water staat erg hoog – nog eventjes en het spoelt over de kade, net als 3 weken geleden toen de kelders van het centrum van Dordrecht onder water stonden. Toen hadden ook polders vooral in het noorden van het land moeite de watermassa’s naar zee af te voeren. Doordat het water in de Waddenzee, opgestuwd door de wind hoog stond kon het polderwater dat via de boezem en het Lauwersmeer op het wad gespuid moest worden niet weg. De dijk leek het niet meer te houden – dorpen moesten geëvacueerd worden. Uiteindelijk ging alles goed en kon het water nog voor dat de dijk het begaf geloosd worden.

Al fietsend over de zeedijk, die als een verhoogd terras door tal van andersoortige wijken loopt kom je van alles tegen. Ook water. Naast rivierwater in het plan Tij, een woonwijken waarbij de waterstanden fluctueren, polders die deels onder water gezet zijn. De strook tussen rivier en dijk is wel 1 km breed en lijkt een experimenteel gebied te zijn geworden voor het wonen en recreëren met water. Het ziet er spannend  maar ook rommelig uit. Een eindje verderop  fietsen wij richting de rivier, om preciezer te zijn naar de zijtak van de Beneden Merwede. Deze zijtak heet Wantij. Het wantij is de plaats waar vloedstromen van twee zeegaten zich – hier vanuit de Beneden Merwede en de Merwede elkaar aan weerszijden van het eiland ontmoeten. Hier is de vloedstroom het zwakst en bezinkt het meeste slib. Er is op de plek wel sprake van eb en vloed, maar nauwelijks stroming, met als gevolg dat het wantij de meest ondiepe zone is. Dit natuurlijke proces is lang geleden tot stilstand gekomen, doordat de Merwede met een sluis afgesloten werd.

Met een sloep, waarop ook de fietsen geladen worden zetten wij over. Een hele groep mensen ontvangt ons al zwaaiende. En hier zitten wij dan de komende 24 uur. De plek is klein – buiten is het heel modderig door de aanliggende met hekken omzoomde spaarbekken is de bewegingsruimte nogal beperkt.


Het is leuk om aan de mensen uit te leggen – er zijn veel buitenlanders bij- dat wij in een laag liggende Delta wonen en dat deze plek in open verbinding met de zee staat. Het is alsof wij op een boot zitten – om ons heen overal water. Afgelegen maar toch heel dicht bij de stad.

At the end of the story I notice that the text was written in Dutch  – sorry about that – next time I will do it in English.